Category Archives: Bez kategorii

Właściwości leczenicze Lucerna

Szkodnik ten występuje w Polsce w słabym nasileniu. Większe szkody wyrządza lokalnie. Jest to mała błonkówka, długości 1,3— 1,8 mm, z odwłokiem czarnym, błyszczącym, wyraźnie oddzielonym przewężeniem od tułowia. Larwa jest biała, beznoga, łukowato zgięta, długości do 2 mm. Zimują larwy w nasionach opadłych na ziemię. Na wiosnę przepoczwarczają się w nasionach. Owad dorosły opuszcza nasiona przez otwór wygryziony uprzednio przez larwę. Przy składaniu jaj na lucernie samica przekłuwa ścianę strąka i wprowadza jajo do wnętrza niedojrzałego nasienia. Larwa żeruje wewnątrz nasienia, wyjadając jego zawartość i pozostawiając tylko łupinę. Cały rozwój od jaja do owada dorosłego trwa 3—4 tygodnie.

Pchełka chmielowa

Chrząszcz, długości 2—3 mm, ma zabarwienie metalicznie zielonobrązowe z żółtą plamką na końcu pokryw. Larwa jest wydłużona, biaława, z trzema parami nóg. Zimują chrząszcze w glebie lub pod ściółką liściastą. Wczesną wiosną w ciepłe, słoneczne dni wychodzą z kryjówek zimowych i żerują najpierw na pokrzywach, następnie na chmielu, a później na konopiach, wygryzając otworki w liściach. W razie liczniejszego występowania pchełki wzrost roślin jest zahamowany. Samice składają jaja w maju — czerwcu do gleby. Po 10—12 dniach wylęgają się larwy, które żerują na korzeniach konopi. Ich żer jest mniej szkodliwy. Młode chrząszcze pojawiają się na końcu lipca łub na początku sierpnia, przez krótki okres żerują na wierzchołkach pędów chmielu, potem schodzą do leż zimowych. Pchełka chmielowa jest wrażliwa na niską temperaturę i nadmierną wilgotność. Podczas pogody suchej, słonecznej i ciepłej, aktywność i szkodliwość pchełki chmielowej znacznie wzrastają. Zapobieganie i zwalczanie. Stosuje się zabiegi chemiczne w momencie wystąpienia na plantacji chmielu pierwszych chrząszczy. Do opryskiwania zaleca się Karbatox zawiesinowy 75 (2 kg/ha), do opylania: Gamakarbatox M (25 kg/ha), Karbatox pylisty 5 (25 kg/ha).

Czarna zgnilizna korzeni tytoniu

Ta choroba grzybowa poraża tytoń zarówno w inspektach, gdzie szkody są zawsze największe, jak i na plantacjach. Porażone korzenie brunatnieją i gniją, wskutek czego rośliny są zahamowane we wzroście, żółkną, a często stopniowo zamierają. Im silniejsze jest porażenie korzeni, tym słabszy jest wzrost roślin i bardziej opóźnia się kwitnienie. Czarna zgnilizna korzeni tytoniu obniża znacznie plon liści (nawet o 50—70*/«) oraz pogarsza jakość surowca.
Zapobieganie i zwalczanie
Największe znaczenie ma uzyskanie zdrowej rozsady. W tym celu nasiona wysiewa się w ziemię inspektową odkażoną termicznie (przez parowanie lub prażenie) lub chemicznie za pomocą 2,5-pro- centowego roztworu Formaliny technicznej 40 (0,5 1 Formaliny technicznej 40 w 19,5 1 wody). Na 1 m2 gleby zużywa się 10—-15 1, na 1 m3 ziemi —■ 20—30 1 roztworu formaliny. Zwilżoną ziemię pozostawia się pod przykryciem przez 2—3 dni, a następnie wietrzy przez 10—14 dni. Najlepiej zabieg przeprowadzić w temperaturze 14—15°C. Rozsadę przed wysadzeniem w pole należy dokładnie przejrzeć i sadzić tylko rośliny zdrowe. Stosować zmianowanie, uprawiając tytoń po zbożach i kukurydzy. Uprawiać odmiany odporne na czarną zgniliznę korzeni.

Szara pleśń na słoneczniku

Ta choroba grzybowa uchodzi w naszych warunkach za jedną z groźniejszych dla słonecznika. Na porażonych częściach roślin powstają brunatne plamy. Na łodygach mają one kształt podłużny i przechodzą w żółte smugi. Plamy pokrywają się szarym, puszystym nalotem. Jeżeli zakażeniu ulegną siewki lub młode rośliny, następuje szybki rozkład u gnicie tkanek łodygi. Silnie porażone siewki szybko giną. Przy silnym porażeniu łodygi część rośliny powyżej miejsca zakażenia więdnie i załamuje się. Szczególnie nie-bezpieczne jest porażenie dojrzewających owocostanów {koszyczków) słonecznika wraz z nasionami. Na porażonych koszyczkach pojawiają się, najczęściej w środku, a niekiedy na całej powierzchni, gnilne, ciemnobrunatne plamy, pokryte puszystym, szarym nalotem. Przy silnym porażeniu roślina nie wykształca nasion. Nasiona pochodzące z porażonych koszyczków są złej jakości i przenoszą chorobę na rok następny. Wilgotne, deszczowe lato sprzyja silnemu porażeniu roślin.
Zapobieganie i zwalczanie
Po zbiorze należy starannie usuwać i niszczyć wszystkie resztki roślinne, na których zimuje grzyb, i stosować głęboką orkę przed- zimową. Ustalić zmianowanie wykluczające uprawę po sobie roślin, które są silnie porażane przez szarą pleśń (np. rącznik, konopie, len, mak, rośliny warzywne, truskawka). Materiał siewny powinien pochodzić ze zdrowych plantacji słonecznika. Zbytnie zagęszczenie roślin i zachwaszczenie sprzyjają silnemu rozwojowi szarej pleśni. Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się choroby w okresie wegetacji, należy pojedyncze chore rośliny usuwać (zakopywać lub palić). Cenne plantacje nasienne zaleca się opryskiwać Miedzianem 50 (3,2 kg/ha) w momencie pojawienia się pierwszych objawów choroby i powtórzyć zabieg po 10—14 dniach.

Zgnilizna twardzikowa na słoneczniku

Ta choroba grzybowa występuje na słoneczniku we wszystkich fazach jego rozwoju. Część podliścieniowa siewek ulega zgniliźnie, co prowadzi do ich zamarcia. U roślin nieco starszych dolna część łodyg i korzenie brunatnieją i pokrywają się watowatym nalotem zawierającym czarne grudki — sklerocja grzyba. Rośliny więdną i zasychają. Często na roślinach starszych obserwuje się porażenie środkowej części łodygi. Porażone tkanki brunatnieją, a łodygi łamią się i pękają. W fazie dojrzewania słonecznika występuje najbardziej rozpowszechniona i szkodliwa postać choroby — zgnilizna kwiatostanów. Objawy porażenia widoczne są początkowo u nasady kwiatostanów w postaci zbrunatnienia tkanek. Stopniowo brunatnieje cały kwiatostan, pokrywając się watowatym nalotem. Zniszczeniu ulegają również nasiona słonecznika. Niekiedy porażenie jest tak silne, że z kwiatostanu pozostają tylko wiązki naczyniowe w postaci grubych sznurów. Obniżka plonu może sięgać 20—30%.
Zapobieganie i zwalczanie
Należy siać nasiona pochodzące ze zdrowych plantacji słonecznika i starannie oczyszczone. Po zbiorach należy usuwać z pola wszystkie resztki roślin i przed zimą wykonać głęboką orkę. W przypadku większego nasilenia choroby należy bezwzględnie na danym polu zaniechać uprawy słonecznika i innych roślin porażonych przez zgniliznę twardzikową (np. fasoli, tytoniu, pomidora, ogórka, konopi, kminku, warzyw korzeniowych) na co najmniej 3 lata. Najlepiej pole takie przeznaczyć pod uprawę zbóż lub traw.

Tuszel makowiec

Jest to chrząszcz z długim ryjkiem, podobny do chowaczy występujących na rzepakach, długości około 3,5 mm, barwy czarnej, z dwiema jasnymi plamkami u nasady i na końcu szarobrunatnych pokryw. Larwy są beznogie, jasnożółte, z ciemną głową. Chrząszcze zjadają młodą tkankę liści i łodyg. Groźniejsze są jednak larwy, które wygryzają głębokie rany w głównym korzeniu maku. Jedna larwa może zniszczyć młodą roślinę. Zahamowanie wzrostu roślin starszych mogą spowodować 3 larwy, a 5 larw powoduje już więdnięcie roślin. Silne uszkodzenie korzenia w pobliżu szyjki jest najczęściej przyczyną łamania się roślin. Zimują chrząszcze, które wczesną wiosną pojawiają się na maku. Samice składają jaja do gleby, a wylęgłe larwy żerują na korzeniach. Larwy przepoczwar- czają się na początku lipca, w sierpniu zaś pojawiają się chrząszcze, które po krótkim żerowaniu zapadają w sen zimowy.
Zapobieganie i zwalczanie
Należy stosować prawidłową agrotechnikę (wybór odpowiedniego miejsca pod plantację, właściwa rozstawa roślin). Po stwierdzeniu obecności chrząszczy tuszela makowca lub uszkodzeń na młodych roślinach należy opylić rośliny Gamakaibatoxem pyli- stym (25 kg/ha) lub Basudinem 25 EC (1 1/ha).

Mączniak rzekomy maku

Jest to jedna z najgroźniejszych chorób grzybowych maku. W latach wilgotnych i umiarkowanie ciepłych może wystąpić w postaci ostrej epidemii, obniżając plon o 50—100%. Siewki zakażone w fazie liścieni często giną. Siewki, które wyrosły z porażonych nasion, mają opanowany przez chorobę wierzchołek wzrostu, a wyrastające liście ulegają stopniowemu porażeniu, żółkną i obumierają. Niektóre siewki rozwijają się początkowo normalnie, później jednak rośliny są wypłonione, mają pędy zniekształcone i pokryte na całej długości szarym, wojłokowatym nalotem. Liście na tych pędach są zgrubiałe, jaśniejsze od normalnych, pokryte od dołu szarofioletowym nalotem. Porażone rośliny nie zawiązują kwiatów, a jeżeli kwitną, to dają makówki niedorozwinięte i zniekształcone, nasiona są zdrobniałe i niezdolne do kiełkowania. W przypadku zakażenia miejscowego w okresie wegetacji na liściach starszych roślin maku pojawiają się żółtawe, później brunatne plamy, ograniczone nerwami liścia. Na dolnej stronie liści występuje w miejscu plam szarofioletowy, dość obfity nalot. Porażone liście szybko zamierają i zasychają. Również makówki mogą być porażone w ten sposób, a grzybnia przerasta do komór nasiennych i nasion.

Czarna zgorzel maku

Mak porażany jest przez tę chorobę grzybową we wszystkich fazach rozwoju. W razie silnego porażenia obniżka plonu nasion może sięgać 50—70%. Objawem porażenia wschodów jest przewężenie, ciemnienie i zasychanie szyjki korzeniowej, co powoduje przewracanie się i zamieranie roślin. Na porażonym maku w fazie rozetki obserwuje się najpierw żółknięcie liści, następnie wzdłuż głównego i bocznych nerwów pojawiają się kanciaste, brunatnofio-letowe plamy ograniczone nerwami, korzenie brunatnieją. W większości przypadków rośliny przedwcześnie zamierają. Liście starszych roślin (w fazie wykształcania łodygi, kwitnienia i późniejszych) żółkną i pokrywają się nieregularnymi, brunatnofioletowymi plamami ograniczonymi unerwieniem. Plamy na łodygach są ciemniejsze, nieco wgłębione i mogą przybierać postać smug. Obserwuje się także zbrunatnienie korzeni i poczernienie przy korzeniowej części łodygi oraz zniekształcenie i pociemnienie pąków kwiatowych, które się nie rozwijają, oraz makówek. Często spotykana jest również czarna plamistość makówek. Silnie porażone rośliny nie wykształcają nasion, a nasiona roślin, słabiej porażonych są porażone przez grzyb.
Zapobieganie i zwalczanie
Należy wysiewać nasiona pochodzące ze zdrowej plantacji i zaprawione Zaprawą nasienną T (6 g/kg nasion), Dithane M-45 (3 g/kg) lub Zaprawą nasienną T zawiesinową (4 g/kg). Zaleca się stosować co najmniej 3-letnią przerwę w uprawie maku na tym samym polu i niszczyć resztki roślin po zbiorze. Mak wsiewany w inną roślinę jest mniej porażany od uprawianego w czystym siewie.

Wciornastek lnowiec

Owad dorosły ma 2 mm długości, barwę brunatną do czarnej, wąskie skrzydła otoczone długą strzępiną. Larwy różnią się od owadów dorosłych brakiem skrzydeł i białożółtą barwą. Szkody wyrządzają zarówno owady dorosłe, jak i larwy, nakłuwając rośliny i wysysając z nich soki. :Zaatakowane rośliny źle rosną, końce ich pędów zginają się i skręcają, pączki kwiatowe opadają lub kwitnienie jest słabe. Przy dużej liczebności szkodnika więdnie naj-pierw wierzchołek, a następnie cała roślina. Zimują owady dorosłe w glebie na głębokości 20 cm, na polu, na którym rósł len. Samice składają jaja do tkanki wierzchołka rośliny, u nasady liści i pączków kwiatowych lnu. Rozwój larw trwa około 3 tygodni. Całkowity
i 21 rozwój owada do pełnej dojrzałości trwa 6 tygodni. Mogą rozwinąć się dwa pokolenia rocznie. Wciornastek jest groźnym szkodnikiem przede wszystkim w zachodnich rejonach kraju. Plon włókna może zmniejszyć się o 40%, plon nasion o 30%.
Zapobieganie i zwalczanie
Nowych plantacji nie należy zakładać w pobliżu pól ubiegłorocznych, skąd mógłby nalecieć wciornastek. Po zauważeniu pierwszych szkodników lub uszkodzeń na lnie opryskuje się plantacje jednym z następujących preparatów: Anthio (2 1/ha), Bi 58 EC (0,6 1/ha), Nuvacron 40 (0,6 1/ha), Nexion EC 40 (0,3 1/ha), Owadofos płynny 50 (0,9 1/ha), Metation E 50 (0,9 1/ha), Protopox M płynny (3—4 1/ha) lub Sadofos płynny 30 (2,4 1/ha) albo opyla Owadofosem pylistym 5 (20 kg/ha), pamiętając, że nie wolno opylać roślin wil-gotnych. W razie potrzeby zabieg powtarza się po 10—14 dniach.

Rdza lnu

Ta choroba grzybowa wpływa bardzo ujemnie nie tylko na wzrost i rozwój lnu, ale również na jakość włókna, które nie daje się oddzielić od pozostałych tkanek, jest kruche i łamliwe. Wczesne stadia rozwoju grzyba w postaci nielicznych, żółtawych plamek na liścieniach i łodyżkach siewek lub żółtopomarańczowych brodawek występujących głównie na dolnej stronie liścieni, liści i na łodygach na ogół uchodzą uwagi rolnika. Natomiast tuż przed kwitnieniem lub w jego okresie łatwo dostrzec na liściach, łodygach i działkach kielicha jesno pomarańczowe poduszeczki — zarodniki letnie rdzy. Przy silnym porażeniu lnu liście więdną, zasychają i opadają, a szypułki kwiatowe i młode pędy miejscami grubieją i skręcają się. W okresie dojrzewania lnu pojawiają się na łodygach i szypułkach kwiatowych, a niekiedy również na działkach kielicha i torebkach nasiennych czerwonobrunatne, później prawie smolista-czarne, połyskujące, wzniesione plamy — skupienia zarodników zimowych. Plamy te często zlewają się i przy silnym porażeniu mogą pokryć do 50% powierzchni łodygi. Grzyb zimuje w postaci zarodników zimowy cłTna resztkach roślin w glebie.
Zapobieganie i zwalczanie.
Jedną z ważniejszych czynności zapobiegawczych jest zbieranie i niszczenie resztek po zbiorze i przeróbce lnu. Materiał siewny powinien być starannie oczyszczony. Len zaleca się wysiewać możliwie wcześnie, ponieważ zasiewy późniejsze są silniej porażone przez rdzę. Nie należy uprawiać lnu na polach nisko położonych ani nawozić nadmiernie azotem.